Ts 241/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 listopada 2017 r. Pozycja 228 POSTANOWIENIE z dnia 4 października 2017 r. Sygn. akt Ts 241/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak -Szafnicka Zbigniew Jędrzejewski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 9 lutego 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej G.W., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 listopada 2016 r. (data nadania) G.W. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 42 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2016. poz. 1137, ze zm.; dalej: k.k.) w zakresie, w jakim „przy wykonaniu konstytucyjnej kompetencji sądu do spr awowania wy- miaru sprawiedliwości w istotny sposób ogranicza sądom realizację zasady indywidualizacji sankcji karnej, jak również całkowicie odbiera sędziemu in concreto możliwość swobodnego wymierzania kary w oparciu o przepisy rozdziału VI Kodeksu karnego, w tym przede wszyst- kim w oparciu o art. 53 § 1 k.k.”, jest niezgodny z art. 10 w związku z art. 175 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 178 ust. 1 i art. 31 u st. 3 Konstytucji. Skarżący zarzucił zakwestionowanemu w skardze art. 42 § 3 k.k., że ze względu na wprowadzenie obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich po- jazdów mechanicznych dożywotnio w stosunku do sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. „stanowi istotne ograniczenie konstytucyjnej kompetencji sądu do spra- wowania wymiaru sprawiedliwości, albowiem w sposób istotny ogranicza zasadę indywidua- lizacji sankcji karnej, prowadząc finalnie (…) do automatyzmu i schematyzmu orzekania, jak również całkowicie odbiera sędziemu możliwość wpływania na wymiar kary”. Innymi słowy, skarżący utrzymuje, że przepis ten uniemożliwia sądowi swobodne – tj. według swego uzna- nia, w granicach przewidzianych przez ustawę (art. 53 § 1 k. k.) – wymierzenie kary odpowia- dającej charakterowi i okolicznościom czynu, a także właściwościom i warunkom osobistym sprawcy. OTK ZU B/2017 Ts 241/16 poz. 228 2 Postanowieniem z 9 lutego 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 15 lute- go 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił n adania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdziwszy, że nie spełnia ona podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Kon- stytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie poste- powania przed Trybunałe m Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK). Jak za- uważył Trybunał, spośród wskazanych w skardze – jako wzorce kontroli dla art. 42 § 3 k.k. – postanowień Konstytucji , tylko art. 45 ust. 1 jest źródłem prawa podmiotowego chronionego za pomocą skargi konstytucyjnej. Pozostałe przywołane w skardze przepisy ustawy zasadni- czej wyrażają zasady ogólne, w związku z tym nie mogą być tego środka prawnego . Art. 10 Konstytucji statuuje ustrojową zasadę trójpodziału władz, art. 175 ust. 1 – zasadę sądow ego wymiaru sprawiedliwości, natomiast art. 178 ust. 1 – zasadę niezawisłości sędziowskiej. Try- bunał, odwoławszy się do swojego orzecznictwa przypomniał, że na treść prawa wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji składają się: po pierwsze, prawo do uruchomi enia procedury przed niezależnym, niezawisłym i bezstronnym sądem, po drugie, prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, po trze- cie, prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd, oraz po czwarte, prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy . Trybunał zauważył, że we wniesionej skardze skarżący nie przedstawił argumentów, które uprawdopodobniałyby naruszenie któregokolwiek ze wskaza- nych elementów tego prawa czy uzasadniały tezę o nieproporcjonalnej – w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji – ingerencji ustawodawcy w to prawo. Istota zarzutów sformułowanych w skardze sprowadza się bowiem do zakwestionowania art. 42 § 3 k.k. ze względu na brak możliwości w wyniku jego obowiązywania swobodnego – tj. według swego uznania, w grani- cach przewidzianych przez ustawę (art. 53 § 1 k.k.) – wymierzenia przez sąd kary odpowiada- jącej charakterowi i okolicznościom czynu, a także właściwościom i warunkom osobistym sprawcy, co – jak utrzymuje skarżący – „utrudnia sądom realizację zasady trafnej reakcji kar- nej, a tym samym zasady sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji” (art. 45 w związku z art. 178 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdził, że skarżący nie wskazał naruszonych praw, a w konse- kwencji ni e określił sposobu ich naruszenia. W zażaleniu z 22 lutego 2017 r. skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Jego zdaniem w skardze „ ewidentnie wykazał” naruszenie wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji „ prawa do sprawiedliwego i obiektywnego wyroku”. Z arzucił, że sąd , orze- kając zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio , „nie miał jakiej- kolwiek ustawowej możliwości sprawiedliwego miarkowania o rozmiarze orzeczonego względem [ niego ] środka karnego jak tylko dożywotnio”, a wymierzenie „wyłącznie (…) ta k »drakońskiej« sankcji nie jest sprawiedliwe i przeczy nawet werbalnemu znaczeniu pojęciu »wymierza« , o którym mowa w treści art. 53 § 1 [k.k.]”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try- bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o TK stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane skargą skarżącego nie zostało zakoń- czone do 3 stycznia 2017 r., tzn. dnia wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyj- OTK ZU B/2017 Ts 241/16 poz. 228 3 nej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 -8 ustawy o TK). Na etapie roz- poznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawi- dłowo stwierdził istnienie przesłanek od mowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformu- łowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty- tucyjnej. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, jakoby w skardze „ewidentnie wy- kazał” naruszenie swych praw wyrażonych w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trzeba bowiem zau- ważyć, że ten przepis ustawy zasadniczej został wskazany jako wzorzec kontroli dla zakwe- stionowanego w skardze art. 42 § 3 k.k. m.in. w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji. Trybu- nał zwraca uwagę na to, że art. 178 ust. 1 Konstytucji nie odnosi się do prawa do sądu. Sta- nowi on bowiem o tym, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlega- ją tylko Konstytucji oraz ustawom. Skarżący ponadto wydaje się zapominać o tym, że w uza- sadnie niu złożonej w Trybunale skargi zwrócił uwagę na „istotne ograniczenie kon stytucyjnej kompetencji sądu do sprawowania wymiaru sprawiedliwości (…) ściśle związanej z zasada- mi: nie zależności (art. 173 Konstytucji) i niezawisłości sędziowskiej (art. 178 Konstytucji)”. Sformułowany w skardze lakoniczny zarzut niezgodności art. 42 § 3 k.k. z art. 45 ust. 1 Kon- stytucji dotyczył jedynie tego , że sankcja określona w tym przepisie „utrudnia sądom realiza- cję zasady trafnej reakcji karnej”. W postanowieniu z 9 lutego 2017 r. Trybunał zasadnie zatem przyjął, że skarżący nie przedstawił argumentów, które uprawdopodobniałyby naruszenie któregokolwiek z elemen- tów prawa do sądu czy uzasadniały tezę o nieproporcjonalnej – w świetle art. 31 ust. 3 Kon- stytucji – ingerencji ustawodawcy w to prawo. W związku z tym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o TK – Trybunał prawidłowo odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, więc Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 8 ustawy o TK – postanowił jak w sentencji.