Ts 245/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 czerwca 2023 r. Pozycja 204 POSTANOWIENIE z dnia 17 listopada 2022 r. Sygn. akt Ts 245/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawn ym skargi konstytucyjnej M.K. o zbadanie zgodności: art. 4 ust. 4, art. 11 ora z art. 143 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o za - wodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 201 9 r. poz. 952 ) z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu s kardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 wrześn ia 2021 r. (data nadania) M.K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczon ym w komparycji niniejszego po stanowienia, na tle następu- jącego stanu faktycznego: Krajowa Rada Fizjoterapeutów (dalej: KRF) , uchwałą z 4 paźd ziernika 2018 r. (Nr [ … ] ), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 11 czerwca 2018 r. i analizie załączonych dokumentów, odmówiła skarżącemu stwierdzenia prawa wykonywania zawodu fizjoterapeu- ty. W uzasadnieniu KRF wskazała, że żaden z dokumentów załączonych przez skarżącego do wniosku nie spełnia warunków określonych w art. 13 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie f izjoterapeuty (Dz. U. z 2018 r. poz. 505 , ze zm. ; dalej: u.z.f.). P odkreśliła, że stwierdzenie prawa wykonywania zawodu fizjoterapeuty jest możliwe tylko w przypadku posiadania kwalifikacji określonych przez ustawodawcę w a rt. 13 ust. 3 u.z.f. Uznała, że dyplomy przedstawione przez skarżącego nie mieszczą się w kategorii dyplomów, o których mowa w art. 13 ust. 3 pkt 2 i 3 u.z.f. W związku z powyższym stwierdziła, że skar- żący nie spełnia wymogów określonych w ustawie o zawo dzie fizjoterapeuty. Skarżący wn iósł do Wojewódzkiego Są du Administracyjnego w W. skargę na uchwałę KRF z 4 października 2018 r. W yrokiem z 19 czerwca 20 19 r. (sygn. akt […] ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazał , że „z uwagi na posiadane przez skar- żącego wykształcenie, znaczenie prawne w sprawie (w zakresie kwalifikacji) miał wyłącznie OTK ZU B/2023 Ts 245/21 poz. 204 2 przepis art. 13 ust. 3 pkt 3 u.z.f., zgodnie z którym dyplomem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji jest dyplom wydany osobie, która rozpoczęła po dniu 31 grudnia 1997 r. studia wyższe na kierunku fizjoterapia zgodnie ze standardami kształcenia określonymi w odręb- nych przepisach i uzyskała tytuł licencjata lub magistra na tym kierunku” ( k. 18 - 18v akt o sygn. Ts 245/21 ). W ocenie Sądu „żaden z dokumentów załączonych do skargi nie wskazu- je na posiadanie przez skarżącego kwalifikacji wymaganych w art. 13 ust. 3 u.z.f. (…) wy- kształcenie zdobyte przez skarżącego nie uprawnia go do uzyskania tytułu fizjoterapeuty. Dlatego też, S ąd nie stwierd ził, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 21 ust. 3 u.z.f., ani ww. art. 13 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy poprzez wadliwe ich zastosowanie” ( k. 19 akt o sygn. Ts 245/21 ). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ) od dalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Są du Administracyjnego w W . Za niezasadne uznał podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia: art. 21 ust. 3, art. 13 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 ust. 3 pkt 3 u.z.f. S twierdził, ż e nie znalazł równ ież uzasadnienia zarzut u naruszenia § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie szczegółowego wykazu czynności zawodowych fizjoterapeuty (Dz. U. z 2018 r. poz. 1319) oraz art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1 960 r. – Kodeks po stępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) w związku z art. 2 Konstytucji. Naczelny Sąd Administra- cyjny uznał, że „[n]ie ulega wątpliwości, że skarżący kasacyjnie nie przedstawił Radzie dy- plomu potwierdzającego ukoń czenie Akademii Wy chowania Fizycznego i uzyskanie tytułu magistra oraz dowodu potwierdzającego ukończenie specjalizacji I lub II stopnia w dziedzinie rehabilitacji ruchowej. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, że art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy o zawodz ie fizjoterapeuty został niewłaściwie zastosowany w sprawie dotyczącej skarżącego kasacyjnie. Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 13 ust. 3 pkt 3 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty. (…) Ww. przepis jest przepisem obowiązującym i jego treść zos ta- ła przez Sąd I i nstancji prawidłow o określona. (…) Nie budzi wątpliwości jak należy rozu- mieć zawarte w tym przepisie pojęcia «dyplom», «studia wyższe», «kierunek fizjoterapia zgodnie ze standardami kształcenia określonymi w odrębnych przepisach», «tytuł licencjata lub mag istra»” ( k. 27 - 27v akt o sygn. Ts 245/21 ). 2. W skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o stwierdzenie, że art. 4 ust. 4, art. 11 oraz art. 143 ust. 1 - 4 u.z.f. są niezgodne z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W uzasadnieniu wskazał, że „[w] dniu 25 wrze śnia 2015 roku została uchwalona ustawa o zawodzie fizjoterapeuty, która w sposób sprzeczny z założeniami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej swoją treścią rażąc o ograniczyła i uniemożliwiła wyko- nywanie usług w zakresie fizjoterapii osobom , które nie po siadają enumeratywnie wskazane- go w przedmiotowej ustawie wykształcenia, pomimo posiadania długoletniego doświadczenia w tym zawodzie” ( k. 2 v akt o sygn. Ts 245/21 ). „[U]stawodawca konstruując ustawę o zawo- dzie f izjoterapeuty w sposób arbitralny ograniczył skarżącemu, jak i pozostałym osobom bę- dącym w podobnej sytuacji, możliwość kontynuowania zatrudnienia i świadczenia usług w zakresie fizjoterapii. Ustawa ta zawiera wiele niekonsekwentnych zapisów, które godzą w wolności Konstytucyjne zainteresowanego, w t ym w zakresie praw nabytych określonych w art. 2 Konstytucji” ( k. 3v akt o sygn. Ts 245/21 ). „[U]stawodawca narzucając na osoby świadczące usługi z zakresu rehabilitacji konieczność posiadania stosownego i en umeratyw- nie wskazanego w ustawie wykształcen ia, zamknął skarżącemu drogę do wykonywania za- wodu, pomimo posiadania wszelkich kompetencji i długości wymaganego – także tą ustawą, doświadczenia w wykonywani[u] zawodu” ( k. 4v akt o sygn. Ts 245/21 ). W uzasadn ieniu zarzutu naruszeni a art. 65 ust. 1 Konst ytucji (wolność pracy) stwierdził, że „wskazane w peti- tum artykuły ustawy o zawodzie fizjoterapeuty, które w ocenie skarżącego są niezgodne z Konstytucją, w sposób rażący godzą także w konstytucyjną zasadę wol ności pracy. (…) OTK ZU B/2023 Ts 245/21 poz. 204 3 Respektując pozytywny aspekt wolności pracy, państwo powinno zaniechać nakładania na podmioty prawa takich ograniczeń, które uniemożliwiają wykonywanie wybranego zawodu czy zatrudnienia, a także ustanawiania zakazów zmiany zawodu czy zatru dnienia” ( k. 5 akt o sygn. Ts 245/21 ). Podkre ślił, że „[o]graniczenia wolności pracy muszą być usprawiedliwio- ne celem ochrony jednego z chronionych dóbr, które wymienia art. 31 ust. 3. Kryteria ustalo- ne w art. 31 ust. 3 muszą mieć znaczenie co najmniej swo istej dyrektywy interpretowanej dla określeni a treści wyjątków dopuszczalnych na podstawie art. 65 ust. 1 [K] onstytucji ” ( k. 5v akt o sygn. Ts 245/21 ). „ [ Z ] asada proporcjonalności nie została ujęta w zakresie, w jakim ustawodawca nie przewidział możliwości dopuszczenia do wykonywania zawodu osób z wie- loletnim doświadczeniem w zawodzie fizjoterapeuty , a którzy z powodu braku takiej regulacji nie byli nigdy zobligo wani do jego uzyskania, aby w sposób zgodny ze sztuką i aktualną wie- dzą i praktyką zawód ten wykonywać” ( k. 7v akt o sygn. Ts 245/21 ). „[U]stawodawca w spo- sób rażący i niekonsekwentny dokonał ingerencji w wolność podjęcia pracy przez obywatela, pozbawiając jednocześnie dużą grupę ludzi możliwości wykonywania swojej pracy i tym sa- mym zmuszając do podjęcia odmiennego zatrudnienia lub rozpoczęcia stosownych studiów, podczas których nie mają oni możliwości świadczenia pracy zgodnie z posiadanym doświad- czeniem” ( k. 6v akt o sygn. Ts 245/21 ). W ocenie skarżącego „ustawa o zawodzie fizjotera- peuty, a przede wszystkim jej poszczególne zapisy naruszają szereg przepisów konstytucyj- nych. Szczególnie rażąco zostały naruszone wolności człowieka gwarantowane przez Konsty- tu cję RP w zakresie praw nabytych, a także wolności pracy” ( k. 8 akt o sygn. Ts 245/21 ). 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 października 2021 r. (dorę- czonym pełnomocnikowi skarżącego 8 listopada 2021 r.) skarżący został wezwany do usunię- cia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie prawidłowego pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz repre- zentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna. Skarżący pismem z 15 listopada 2021 r. (data nadania) wykonał powyższe zarządze- nie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o org anizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynik ają cych zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK , określających warunki korzystania ze skargi konsty- tucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalsze- go biegu , gdy nie spełnia ona określonych prze z prawo wymogów . 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w spraw ie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W świetle powołanego przepisu Konstytucji przedmiotem rozpoznania T rybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio zo- stał zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej . Jest to wymóg bezwzględny i w t ym trybie postępo- wania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiego- OTK ZU B/2023 Ts 245/21 poz. 204 4 kolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia, wydanego w sprawie s karżącego (zob. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99, 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Do- precyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zo- bowiązuje wnoszącego skargę konstytucyjną do określenia kwe stionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konsty- tucji i w stosunku do którego do maga się stwierdze nia niezgodności z Konstytucją. Z e wskazanego powyżej unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, n aruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Trybunał Konstytucyjn y uznaje , że ten podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie zo stał w niniejszej sprawie spełniony. W rozpoznawanej skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował art. 4 ust. 4, art. 11 oraz art. 143 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 201 9 r. poz. 952 ; dalej: u.z.f.) . Trybunał stwierdza , ż e przepisy u.z.f. stanowiące przedmiot zaskarżenia w niniejszej skardze nie zostały powołane w uchwale Krajowej Rady Fizjoterapeutów z 4 października 2018 r. (Nr 304/I KRF), którą odmówiono skarżącemu stwierdzenia prawa wykonywania za wodu fizjoterapeuty. W skardze wniesionej do Woje- wódzkiego Są du Administracyjnego w W. na uchwałę Krajowej Rady Fizjoterapeutów z 4 paź dziernika 2018 r. skarżący nie zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenia kwestionowa- nych przepisów u.z.f. Wojewódzki Sąd Administ racyjny w W. , rozpoznając sprawę ze skargi skarżącego na uchwałę Krajowej Rady Fizjoterapeutów, w uzasadnieniu wyroku z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt […] ) nie odnosił się do art. 4 ust. 4, art. 11 oraz art. 143 ust. 1 - 4 u.z.f. R oz- patrując skargę kasacyjną wniesioną prze z skarżącego od powołanego powyż ej wyroku Wo- jewódzkiego Są du Administracyjnego w W. , Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 8 czerwca 2 021 r. (sygn. akt […] ) również nie odnosił się do art. 4 ust. 4, art. 11 oraz art. 143 ust. 1 - 4 u.z.f. Ż ad ne z rozstrzygnięć wydanych w sprawie skarżącego nie zostało zatem oparte na zakwestionowanych w petitum skargi konstytucyjnej przepisach u.z.f. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny uznaje, że rozpoznawana s karga konstytucyjna nie spełnia warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu. 3. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w uzasadnieniu skargi kon stytucyjnej skarżą- cy przedstawił zarzuty , które odnoszą się nie do treści zakwestionowanych przepis ów u.z.f. , lecz do niewprowadzenia w ustawie o zawodzie fizjoterapeuty przepisów przejściowych . Analiza skargi prowadzi do wniosku, że przedmiotem skargi ko nstytucyjnej skarżący uczyni ł zarzut zaniechania prawodawczego . W związku z tym Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że w kompetencjach Trybunału Konstytucyjnego nie leży orzekanie o zaniechaniu prawodaw- czym, w ramach jego określonej konstytucyjnie kognicji mi eszczą się bowiem jedynie istnie- jące akty normatywne (zob. postanowienie TK z 3 grudnia 2019 r., sygn. SK 19/18, OTK ZU A/2019, poz. 69). Z aniechanie prawodawcze pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytu- cyjnego, który jako tzw. ustawodawca negatywny jest powołany do orzekania o konstytucyj- ności bądź niekonstytucyjności obowiązujących aktów normatywnych. Trybunał nie jes t władny dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów normatywnych (zob. postanowienie TK z 17 kwietnia 2015 r., sygn. Ts 15/15 , OTK ZU nr 2/B/2015, poz. 196). OTK ZU B/2023 Ts 245/21 poz. 204 5 W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – p ostanowiono, jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.