Ts 387/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 kwietnia 2016 r. Pozycja 302 POSTANOWIENIE z dnia 5 kwietnia 2016 r. Sygn. akt Ts 387/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak -Szafnicka – przewodnicząc a i sprawozdawca Andrzej Rzepliński Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.Cz. w sprawie zgodności: art. 291 § 2 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.) z art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytu- cji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENIE 1. W sporządzonej przez adwokata skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 grudnia 2015 r. (data nadania), M.Cz. (dalej: skarżąc a ) zarzucił a niezgod- ność art . 291 § 2 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502, ze zm.; dalej: k.p.) z art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji . 2. Skarga konstytucyjna wiąże się z następującą sprawą: 2.1. Wyrokiem z grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo skarżącej przeciwko jej byłemu zakładowi pracy, w którym domagała się zasądzenia odszkodowania w związku rozwiązaniem umowy o pracę w drodze oświadczenia złożonego przez skarżącą bez zachowania okresu wypowiedzenia z pow odu ciężkiego naruszenia przez stronę pozwaną podstawowych obowiązków wobec pracownika oraz zasądzenia zadośćuczynienia za mob- bing stosowany przez stronę pozwaną wobec skarżącej, a także sprostowania świadectwa pra- cy. 2.2. Na skutek apelacji skarżącej Sąd Okręgowy w P . w wyroku z lipca 2015 r. zmienił częściowo wyrok sądu pierwszej instancji w ten sposób, że nakazał stronie pozwanej spro- stowanie treści świadectwa pracy, zaś w pozostałym zakresie oddalił apelację. OTK ZU B/2016 Ts 387/15 poz. 302 2 3. Zdaniem skarżąc ej zaskarżony przepis je st niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji „w zakresie, w jakim stanowi, iż do uprawnienia praco- dawcy wynikającego z przepisu art. 61 1 k.p. (tj. uprawnienia pracodawcy do uzyskania od- szkodowania w razie nieuzasadnione go rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 1 1 k.p.) zastosowanie ma termin wskazany w art. 291 § 2 k.p., tj. roczny termin przedawnienia, podczas gdy pracownikowi w analogicznej sy- tuacji, tj. w wypadku zaistnieni a przesłanek do ubiegania się o odszkodowanie od pracodawcy w związku z rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie art. 55 § 1 1 k.p., przysługuje na zgłoszenie żądania jedynie 14 - dniowy termin zawity”. 4. Skarżąca zwróciła się również z wnioskiem o wydanie p rzez Trybunał postanowie- nia tymczasowego w przedmiocie wstrzymania wykonania wyroku Sądu Rejonowego w G . z grudnia 2015 r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w P . z lipca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarga konsty- tucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym , podczas którego T rybu- nał Konstytucyjny bada, czy w sprawi e nie zachodzą przesłanki odmowy nadania skardze dalszego biegu, o których mowa w art. 77 ust. 3 ustawy o TK. 2 . Trybunał przypomina, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji podstawową przesłanką dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjn ej jest wskazanie w niej przysługując ych skarżącemu konstytucyjnych prawa bądź wolności . Formalnym wyrazem tej przesłanki jest wskazanie przez skarżącego tej wolności lub tego prawa, które zostały naru- szone rozstrzygnięciem opartym na zaskarżonym przepisie ( art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK; poprzednio : art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym , Dz.U.102. 64 3 , ze zm. ; dalej: ustawa o TK z 1997 r. ). W postępowaniu zainicjowanym wn ie- sieniem skargi konstytucyjnej wzorcem ba dania konstytucyjności kwestionowanej regulacji może być wyłącznie przepis Konstytucji wyrażający w swej treści wolność lub prawo o cha- rakterze podmiotowym . Wymaga bowiem podkreślenia, że dla dopuszczalności skargi kon- stytucyjnej nie wystarczy wskazanie, i ż doszło do naruszenia przepisu Konstytucji; trzeba też wskazać, że chodzi o przepis wyrażający prawo podmiotowe skarżącego. Samo wskazanie przepisów Konstytucji, zawierających zasady ogóln e lub konstytucyjne obowiązki w zakresie ponoszenia danin publiczny ch, bez wskazania praw lub wolności przyjmujących normatywną postać p raw podmiotowych skarżącego nie wyczerpuje dyspozycji art. 79 ust. 1 Konsty tucji zgodnie z którą prawo do wystąpienia ze skargą konstytucy jną przysługuje „każdemu, czy- je konstytucyjne pra wa lub wolności zostały naruszone”. 2 .1. Skarga konstytucyjna została oparta na zarzutach naruszenia art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Przepisy te nie zawierają jednak w swej treści samoistnych praw lub wolności konstytuc yjnych. 2 .2. W odniesieniu do art. 32 ust. 1 Konstytucji należy zauważyć, że zgodnie z poglą- dem pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w postanowieniu z 24 paź- dziernika 2001 r. w sprawie SK 10 / 01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 225), przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kontroli dokonywanej w trybie skargi konstytucyjnej. W przywołanym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, że art . 32 Konstytucji wyraża p rzede wszystkim zasadę ogólną i dlatego może stanowić pod- OTK ZU B/2016 Ts 387/15 poz. 302 3 stawę skar gi konstytucyjnej tylko wraz z zarzutem naruszenia inn ych , konkretnie wskazan ych konstytucyjn ych praw lub wolności. Jak w yjaśnił Trybunał: „Mamy tu do czynienia z sytuacją »współstosowania« dwóch przepisów Konstytucj i, a więc nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych. W skardze konstytucyjnej należy powołać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem konstytucyjny status jednostki, któ ry przez regulację usta- wową lub podustawową został naruszony”. W niniejszej sprawie skarżąc a nie spełnił a tego warunku. Nie wskazał a l bowiem poza art. 32 ust. 1 Konstytucji żadnego prz episu będącego źródłem praw lub wolności, których ochronę zapewniać ma i nstytucja skargi konstytucyjnej (zob. pkt 2 .3 niniejszego uzasadnienia dotyczący art. 2 Konstytucji). Brak jest ponadto wyraźnej argumentacji , która określa łaby, na czym w tym przypadku miałoby polegać naruszenie konstytucyjnej zasady równości wyra- żonej w art. 32 ust. 1. Dla uzasadnienia trafności poglądu o naruszeniu zasady równości nie wystarczy wskazać, że podmioty pod jakimś względem podobne zostały potraktowane przez ustawodawcę odmiennie. Obowiązkie m skarżącego jest wykazanie, że zróżnicowanie sytuacj i prawnej podmiotów podobnych nosi znamiona dyskryminacji i nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. 3.3. Odnośnie do art. 2 Konstytucji (przywołanego w powiązaniu z art. 32 ust. 1 usta- wy zasadniczej) należy zauważyć, że przepis ten wyznacza jedynie standa rdy kreowania przez prawodawcę wolności i praw, nie wprowadzając jednocześnie konkretnej wolności czy konkretnego prawa (por. np. postanowienie TK z 28 stycznia 2010 r., Ts 320/08, OTK ZU n r 2/B/2010, poz. 106). O dopuszczalności sto sowania art. 2 Konstytu cji jako samoistnej pod- stawy indywidualnej kont roli konstytucyjności prawa nie może też przesądzać okoliczność, że wskazane unormowanie może być samodzielną podstawą orzeczenia wydawanego przez Trybunał w ramach kontroli generalnej. W tym ostatnim przypadk u ocena ta nie jest bowiem uwarunkowana istnieniem praw podmiotowych konkretnego podmiotu, naruszonych zasto- sowaniem przez organ władzy publicznej niekonstytucyjnego przepisu. Oznacza to, że art. 2 ustawy zasadniczej w sprawach skargowych nie może stanowić – co do zasady – wzorca kon- troli, tak samoistnego, jak i „związkowego”, gdy wzorcem „głównym” jest przepis Konstytu- cji ( in casu : art. 32 ust. 1) niestatuujący samoistnego konstytucyjnego prawa podmiotowego (por. postanowieni e pełnego składu TK z 23 styczn ia 2002 r. , Ts 105/00 , OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). 2 .4. Trybunał Konstytucyjny w obecn ym składzie podziela przyjęte w postanowieniach w sprawach SK 10/01 oraz Ts 105 / 00 poglądy i jednocześnie przypomina, że na gruncie procesowym – zgodnie z art. 44 ust . 1 pkt 1 lit. e ustawy o TK (poprzednio: art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine ustawy o TK z 1997 r.) – wszystkie składy orzekające związa- ne są poglądem prawnym wyrażo nym w orzeczeniach pełnego składu dop ó ty , dopóki nie od- stąpi on od przyjętego w nich stano wiska. 2 .5. W związku z powyższym merytoryczne roz poznanie skargi konstytucyjnej w za- kresie badania zgodności art. 291 § 2 1 k.p. z art. 32 ust. 1 lub z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji byłoby niedopuszczalne. 3 . Niezależnie od powyższego Tr ybunał zauważa , że skarżąc a nie wskazał a praw i wolności, które zostały naruszone ostatecznym rozstrzygnięciem opartym na kwestionowa- nym przepisie , ani też nie wykazał a sposobu ich naruszenia ( wymogów tych nie spełnia od- wołanie się wyłącznie do art. 32 ust . 1 czy art. 2 Konstytucji , o czym była mowa w punktach 2 .2 i 2 . 3 niniejszego uzasadnienia) . Tym samym należy stwierdzić, że ogólne p rzy wołanie OTK ZU B/2016 Ts 387/15 poz. 302 4 art. 32 ust. 1 i art. 2 ustawy zasadniczej – bez określenia , do których gwaran cji konstytucyj- nych odnoszą się z arzuty skarżące j – nie spełnia wymogów sta wianych skardze konstytucyj- nej przez art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Trybunał przypomina, że wymóg określenia sposobu naruszenia konstytucyjnie chro- nionych wolności i praw nie sprowadza się jedynie do przytoczeni a treści odpowiedniego przepisu Konstytucji (abstrahując od ustaleń poczynionych w punktach 2.2. i 2.3. niniejszego uzasadnienia) i sformułowania ogólnych twierdzeń na jego poparcie. Spoczywający na skarżącym obowiązek odpowiedniego uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności kwestio- nowanych przepisów jest konsekwencją nałożenia na niego przez ustawodawcę ciężaru do- wodu. Przedstawiona argumentacja powinna zaś doprowadzić do obalenia przyjętego w sys- temie prawnym domniemania konstytucyjności i legalności zakwes tionowanego przepisu prawa (zob. np. postanowienie TK z 27 listopada 2006 r., SK 13/06, OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 164). 4. W tym stanie rzeczy Trybunał – na podstawie art. 77 ust. 3 pkt 4 in fine ustawy o TK – postanowił odmówić nadania dalszego biegu ska rdze konstytucyjnej . 5. Odnośnie zaś do wniosku skarżącej o wydanie postanowienia tymczasowego Try- bunał zauważa, że niespełnienie przez skarżącą przepisanych prawem wymogów dotyczących skargi konstytucyjnej, a co za tym idzie – odmowa nadania dalszego bie gu skardze, uniemoż- liwia zastosowanie w niniejszej sprawie art. 68 ust. 1 ustawy o TK. Skoro bowiem skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony praw i wolności o charakterze subsydiarnym i nadzwyczajnym, to taki charakter nadany został tym bardziej postanow ieniu tymczasowe- mu. Dlatego też środek ten na etapie poprzedzającym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy powinien być wykorzystywany jedynie wyjątkowo (por. postanowienia TK z 26 września 2001 r., SK 28/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 7; 14 grudnia 2004 r., SK 26/04, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 50 oraz 28 lipca 2011 r., Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 380). Roz- strzygnięcie w sprawie wydania postanowienia tymczasowego jest rozstrzygnięciem formal- nym, akcesoryjnym i o ograniczonym zasięgu czasowym. Określone ustawowo przesłanki wydania postanowienia tymczasowego, ze względu na wyjątkowy charakter tego środka prawnego, muszą być interpretowane ściśle. Wobec powyższego należało nie uwzględnić wniosku o wydanie postanowienia tym- czasowego.