Ts 62/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 września 2020 r. Pozycja 256 POSTANOWIENIE z dnia 20 maja 20 20 r. Sygn. akt Ts 62/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej T. B. o zbadanie zgodności: 1) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 wrześn ia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę powania karnego, ustawy o prokuraturze oraz ustawy o Krajowym Reje - strze Karnym (Dz. U. Nr 240, poz. 1430) z art. 2 Konstytucji Rzeczy pos - politej Polskiej w związku z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Pa ktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 – zał.) oraz art. 91 ust. 2 Konstytucji , 2) art. 611tb § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karne go (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) „w zakresie wyłączającym dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europej - skiej o wykonanie kary pozbawienia wolności” z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) odmówić nada nia dalsz ego bieg u skardze konstytucyjnej w części dotyczącej badania zgodności art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowani a karnego, ustawy o prokuraturze oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. Nr 240, poz. 1430) z art. 15 ust. 1 zda - nie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwar tego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 – zał.) oraz z art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczy - pospolitej Polskiej; 2) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w części dotyczącej badania zgo - dności: a) art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy o p rokuraturze oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym z art. 2 Konstytucji, OTK ZU B/2020 Ts 62/19 poz. 256 2 b) art. 611tb § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) „w zakresie wyłączającym dopuszczalność zaskarżenia zażaleni em postanowienia sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności” z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucy jnej , wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 kwietnia 201 9 r. (data nadania) , T. B. (dalej: skarżąc y ) , reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego : 1.1. P ostanowieni a m i z 7 lutego 2 011 r. (sygn. akt […] ) oraz z 12 sierpnia 2013 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w P. wydał europejski e nakaz y aresztowania wobec skar - żącego w związku z – odpowiednio: – postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z 20 października 2009 r . (sygn. akt […] ) o zasądzeniu wykonania kary 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wobec skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z 8 lipca 20 05 r. (sygn. akt […] ) ; – postanowieniem Sąd u Rejonowego w P. z 26 lipca 2011 r. (sygn. akt […] ) o zasądzeniu wykonania kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wobec skarżącego wyrokiem Sąd u Rejonowego w P. z 22 listopada 20 07 r. (sygn. akt […] ). Skarżący został zatrzymany na terenie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, a następnie przekazany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wydanych wobec niego europejskich nakazów aresztowania. 1.2. Pismem z 13 grudnia 2018 r. obrońca skarżącego złożył wniosek o wystąpienie do Wielkiej Brytanii o wykonani e kary pozbawienia wolności w brytyjskim zakładzie karnym. Postanowieniem z 30 stycznia 2 019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w P. , na pod sta - wie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy o proku raturze oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. Nr 240, poz. 1430; dalej: ustawa z 2011 r.), nie uwzględnił powyższego wniosku, albowiem wszystkie wyroki skazujące oraz postanowienia o zasądzeniu wykonania kar wobec skarżącego zostały wydane przed 5 grudnia 2011 r. Na powyższe orzeczenie obrońca skarżącego wniósł zażalenie, które – jako niedo - pusz czalne – nie zostało przyjęte do rozpoznania zarządzeniem sęd ziego Sądu Okręgowego w P. z 21 lutego 2 019 r. (sygn. akt […] ) . 2. Jako wzorce kontroli w odni esieniu do art. 4 ust. 1 ustawy z 2011 r. powołane zostały – w petitum skargi – art. 2 Konstytucji w związku z art. art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w No - wym Jorku dnia 19 grudnia 1 966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 – zał.) oraz – w uza sa - dnieniu – art. 91 ust. 2 Konstytucji . Z kolei art. 611tb § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) został w p etitum skargi skonfrontowany z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zaś w jej uzasadnieniu także z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżące go art. 4 ust. 1 ustawy z 2011 r. – poprzez wyłączenie możliwości złożenia wniosków o wyrażenie zgody na odbywanie kary w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w odniesieniu do orzeczeń wydanych przed 5 grudnia 2011 r. – narusza, OTK ZU B/2020 Ts 62/19 poz. 256 3 wywodzoną m.in. z art. 2 Konstytucji, zasadę lex retro agit in mitius . Z kolei art. 611tb § 1 in fine k.p.k. w zakresie , w jakim wyłącza wniesienie zażaleni a na postanowieni e sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europej - skiej o wykonanie kary pozbawienia wolności , w sposób nieproporcjonalny narusza konstytucyjną zasadę zaskarżalnośc i orzeczeń sądowych. 3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 11 lutego 2020 r. skarżąc y został wezwan y do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem: a) post anowienia Sądu Okręgowego w P . z 30 stycznia 201 9 r. (sygn. akt […] ), b) zarząd zenia Sądu Okręgowego w P. z 21 lutego 2 019 r. (sygn. akt […] ) ; 2) udokumentowanie daty doręczenia ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji ; 3) doręczenie odpisu skargi konstytucyjnej wraz z kompletną dokumentacją . 4. W sporządzonym przez pełnomocnika piśmie procesowym, wniesionym d o Trybu - nału 19 lutego 2020 r. (data nadania), skarżąc y wy konał powyższe zarządzenie . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedz eniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie uczyniono następujące przepisy : – art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę powania karnego, ustawy o prokuraturze oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. Nr 240, poz. 1430; dalej: ustawa z 2011 r.) w brzmieniu: „Rozdziałów 66f i 66g Kodeksu postępowania karnego nie stosuje się do orzeczeń wydanych przed dniem 5 grudnia 20 11 r.” ; – art. 611tb § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) w brzmieniu: „ Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje ”. 3. Jako ostateczne rozstrzygnięcia w sprawie skarżący wskazał: – doręczone jego obrońcy 15 lutego 2019 r. postanowienie Sądu Okręgowego w P. z 30 stycznia 2 019 r. (sygn. akt […] ) w odniesieniu do art. 4 ust. 1 ustawy z 2011 r. ; – doręczone jego obrońcy 6 marca 2019 r. zarządzenie sędziego Sądu Okręg owego w P. z 21 lutego 2 019 r. (sygn. akt […] ) w odniesieniu do art. 611tb § 1 in fine k.p.k. 4. W pierwszej kolejności Trybunał przypomina, że z art. 79 ust. 1 Konstytucji wynika, iż skarga konstytucyjna przysługuje tylko w wypadku, gdy zostały naruszone wolno - ści lub prawa określone w Konstytucji. W związku z tym wskazane przez skarżącego : art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 – zał.; dalej: MPPOiP), czyli przepis umowy międzynarodowe j , oraz art. 91 ust. 2 Konstytucji, czyli przepis ustawy zasadniczej o charakterze stricte ustrojowym , z którego nie wypływają żadne prawa podmiotowe jednostki, nie mogą stanowić wzorca kontroli w niniejszej sprawie. Skoro ustrojodawca nie przewidz iał możliwości kwestionowania w trybie skargi konstytucyjnej zgodności przepisów aktów normatywnych z aktami prawa międzynarodowego oraz regu - lacjami ustrojowymi, to – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało odmówić OTK ZU B/2020 Ts 62/19 poz. 256 4 nadania dalszego biegu niniejszej skardze w zakresie badania zgodności art. 4 ust. 1 ustawy z 2011 r. z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie MPPOiP oraz art. 91 ust. 2 Konstytucji. 5 . Trybunał stwierdza, że w pozostałym zakr esie analizowana skarga konstytucyjna kwalifikuje się do rozpoznania merytorycznego, albowiem została sporządzona w imieniu skarżącego przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), a skarżący: – spełnił wymóg, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż postanowienie z 30 stycznia 2019 r. (w odniesieniu do art. 4 ust. 1 ustawy z 2011 r. jako przedmiotu kontroli) było niezaskarżalne, zaś zarządzenie z 21 lutego 2019 r. (w odniesieniu do art. 611tb § 1 in fine k.p.k. jako przedmiotu kontroli) wyczerpywało drogę odwoławczą; – dochował terminu wniesienia skargi konstytucyjnej w odniesieniu do obu wskazanych przezeń rozstrzygnięć (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK); – prawidłowo określił przedmiot y kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał, które konsty tucyjne prawa i wolności i w jaki sposób – je go zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawił u zasadnienie sfo rmułowanych przez niego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 5 .1. W ocenie Trybunału analizowana skarga ni e jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK . 5 .2. Problemy przedstawione przez skarżącego doty czą odpowiednio: wyłączenia możliwości złożenia wniosków o wyrażenie zgody na odbywanie kary w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w odniesieniu do orzeczeń polskich sądów karnych wydanych przed 5 grudnia 2011 r. (a tym samym naruszenia zasady le x retro agit in mitius ) oraz wyłączenia kontroli instancyjnej postanowienia w przedmiocie odmowy wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawie - nia wolności. W świetle poglądów prawnych sformułowanych prz ez Trybunał Konstytucyjny w prze dmiocie wywodzonej z art. 2 Konstytucji zasady lex retro agit in mitius (zob. wyrok z 31 stycznia 2005 r., sygn. P 9/04 , OTK ZU nr 1/A/2005, poz. 9) oraz w odniesieniu do zaskarżalności rozstrzygnięć sądowych w postępowaniu karnym (zob. wyroki z 16 maja 2018 r., sygn. K 12/15, OTK ZU A/2018, poz. 29 oraz 3 października 2018 r., sygn. SK 5/16, OTK ZU A/2018, poz. 54) zarzuty skarżącego wymagają oceny merytorycznej. 5.3. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o .t.p.TK – należało nadać dalszy bieg skardze w części d otyczącej badania zgodności art. 4 ust. 1 ustawy z 2011 r. z art. 2 Konstytucji oraz art. 611tb § 1 in fine k.p.k. „w zakresie wyłączającym dopusz czal - ność zaskarżenia zażaleniem postanowienia sądu w pr zedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności” z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. W tym stanie rzeczy postanowi ono jak w sentencji. P OUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące mu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt 1 powyższe go postanowieni a w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.