Ts 71/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 4 kwietnia 2023 r. Pozycja 76 POSTANOWIENIE z dnia 8 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 71/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowieni e Trybunału Konstytucyjnego z 21 lipca 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyj- nej N. C. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażaleni a . Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 kwietnia 2019 r. (data nadania) N . C. , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru (dalej: skarżący) , zarzucił niezgodność art. 4 w związku z art. 6 ust. 1 - 3 w związku z art. 7 w związku z art. 17 w związku z art. 18 w związku z art. 36 ustawy z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 30, poz. 240, ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Rad y Ministrów z dnia 26 sierpnia 1936 r. o uznaniu Statutu Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 72, poz. 517 ; dalej: rozporządzenie RM ) w związku z § 29 w związku z § 5 pkt 13 w związku § 35 Statutu Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do przedmiotowego rozporządzenia RM z: 1) art. 53 ust . 1, 2 i 5 w związku z art. 25 ust. 1, 2, 3 i 5 w związku z art. 12 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związ- ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 64 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 zdanie 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji, Postanowieniem z 21 lipca 2020 r. (doręczonym skarżące mu 27 lipca 2020 r.) Trybu- nał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał stwierdził, że rozpatrywana skarga nie została wniesiona przez uprawniony podmiot. P rawo do wystąpienia ze skargą do Trybunału mają tylko te podmioty, którym przy- sł ugują konstytucyjne wolności lub pra wa. W skazane w skardze wolności i prawa przysługują OTK ZU B/2023 Ts 71/19 poz. 76 2 Muzułma ńskiemu Związkowi Religijnemu w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR), nie zaś Gminie Wyznaniowej MZR w W. (dalej: Gmina Wyznaniowa) z powodu utraty przez nią osobowości prawnej przez jej zniesienie 31 stycznia 2017 r. W konsekwencji Trybunał uz nał, że skarga konstytucyjna została wniesiona przez podmiot nieistniejący i odmówił nadania dalszego biegu wniesionej skardze konstytucyjnej. Na powyższe postanowienie skarżąc y złożył – w ustawowym terminie – zażalenie . Z askarżonemu postanowieniu z arzucił naruszenie art. 56 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybi e po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w związku z art. 79 Konstytucji , polegające na odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przez wadliwe przyjęcie, że Gmina Wyznaniowa n ie jest podmiotem uprawnionym do wnie- sienia skargi konstytucyjnej. W jej ocenie Trybunał przedwcześnie uznał utrat ę przez nią oso- bowości. S karżąc y w skazuje ponadto , że prze dmiotem skargi są przepisy, które „ stanowić miały podstawę pozbawienia [ G miny W yznaniowej ] osobowości prawnej , co w konsekwencji sprawia, że do oceny rzeczywistego statusu [ G miny W yznaniowej ] niezbędne jest meryto- ryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej ”. W konsekwencji wskazano również naruszenie: art. 6 ust. 1 w związku z art. 13 w związku z art. 9 ust. 1 w związku z art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Pod- stawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. , zmienionej następnie Pro tokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz . 284; dalej: „Konwencja”) oraz art. 6 ust. 1 w związku z art. 13 Konwencji w związku z art. 1 Pro- tokołu nr 1 do Konwencji sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175), polegające n a zamknięciu Gminie Wyznaniowej drogi prawnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem K onstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2 393 ; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał rozpa- truje za ż a lenie w składzie tr zech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając zażalenie bada zakwestionowane postanowienie pod kątem prawidłowego zidentyfikowania w nim przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. N iniejsza skarga konstytucyjna , jak wskazuje Trybunał, została wniesiona pr zez pełnomocnika N . C. – wskazanego jako skarżący – powołującego się na funkcję członka Za- rządu Gminy Wyznaniowej Muzuł mańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Pol- skie j w W. (dalej: Gmina Wyznaniowa) . Jednocześnie sprecyzowano, że działa on w jej imie- niu na podstawie ud zielonego mu przez J. A. (powołującego się na pełnienie funkcji Muftie- go), pełnomocnictwa do jej reprezentowania . Pełnomocnictwo do reprezentowania nie czyni jednak automatycznie z osoby fizycznej skarżącego. Wskazane natomiast naruszenia praw podmiotowych w skardze dotyczą Gminy Wyznaniowej, a zatem to ona jest skarżącym , re- prezentowan ym przez N . C. , w której imieniu wniósł skargę profesjonalny pełnomocnik pro- cesowy . 4 . Zasadniczym zarzutem wobec badanej skargi jest brak zdoln o ści skargowej Gminy Wyznaniowej , która utraciła podmiotowość prawną, a wraz z nią zdolność sądową . P rawdą OTK ZU B/2023 Ts 71/19 poz. 76 3 jest, że p oszczególne gminy wyznaniowe , działające w ramach struktury Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR) posiadają osobowość prawną i mogą być podmiotem praw i obowiązków. Jednakże 31 stycznia 2017 r. Gmina Wyznanio- wa utraciła osobowość prawną, co potwierdza pismo Wojewody Mazowieckiego z 23 sierpnia 2017 r. odmawiające wydania zaświadczenia o os obowości prawnej oraz treść samej skargi i zażalenia . D o Trybunału wpłynęło ponadto pismo z 31 sierpnia 2020 r. pełnomocnika MZR , rep rezentowanego przez Pana T. M. (powołującego się również na pełnienie funkcji Muftie- go) , które dodatkowo potwierdziło zniesienie Gminy Wyznaniowej, jak również sam spór wewnątrz wspólnoty. Wskazano, że podjęta 17 grudnia 2016 r. uchwała Najwyższego Kole- gi um MZR zniosła 31 stycznia 2017 r. Gminę Wyznaniową w W . O przedmiotowym fakcie powiadomiony został Minist er Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojewoda Mazowiecki oraz Dyrektor Departamentu Wyznań Mniejszości Narodowych i Etnicznych M S W i A, a ta k- że sama g mina . 4.1 . Do utr aty osobowości prawnej doszło już w trakcie postępowania prz ed Sądem Okręgowym w W. , jeszcze przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego przez skarżąc ego – postanowienia Sądu Najwyższ ego z 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt […] ) odrzuca- jącego zażalenie Gminy Wyznaniowej . W zaskarżonym postanowieniu Trybunał wyra źnie wskazał , że jako podmiot nieistnie- jący, Gmina Wyznaniowa nie jest już beneficjentem wolności i praw określonych w Konsty- tucji. U traciła ona osobowość prawną, a tym samym zdolność prawną, sądową i do czynnoś ci prawnych . Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie podziela to stanowisko . Ocena pod- miotowości prawnej skarżącego należy do wymogów formalnych skargi konstytucyjnej. Za- rzut , że Trybunał przedwcześnie ocenił utratę jej osobowości prawnej jest zatem chybiony. 4.2 . Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że prawo wniesienia skargi jest bowiem pra- wem osobistym i ściśle związanym z określonym podmiotem. Utrata osobowości prawnej przez Gminę Wyznaniową – jeszcze w trakcie postępowania sądowego – oznacza więc wyga- śnięcie prawa przysług ującego jej na podstawie art. 79 Konstytucji. Warto odnotować rów- nież, że sytuacja prawna Gminy Wyznaniowej musi mieć charakter rzeczywisty i realny, a przy tym ma trwać w chwili wnoszenia skargi. Wymagane jest więc wykazanie, że narusze- nie posiada charakter aktualny, a nie potencjalny, co wydaje się trudne w przypadku , gdy gmina została już zniesiona i nie ist nieje. Gmina Wyznaniowa utraciła 31 stycznia 2017 r . byt prawny , a tym samym możliwość skutecznego zainicjowania postępowania sądowego. Poszukując ochrony prawnej, skarżący wniósł skargę konstytucyjną powołując się na zaskarżenie przepisów które , jak podn osi , stanowiły podstawę zniesienia Gminy . W ocenie skarżącego brak uznania podmiotowości prawnej był nieprawidłowy i stanowił wynik zasto- sowania niekonstytucyjnych przepisów. Jak wynika z dołączonych do skargi orzeczeń i pism , 31 stycznia 2017 r . Gmina Wyznaniowa została poddana likwidacji i wykreśl eniu z rejestru na podstawie uchwały z 17 grudnia 2 016 r. Najwyższego Kolegium MZR , a nie ex lege . W związku z tym, jako podmiot nieistniejący, nie jest beneficjentem wolności i praw okre ślo- nych w Konsty tucji. Zarzut skarżącego , że likwidacja Gminy Wyznaniowej przez T. M. (powołującego się na funkcję Muftiego MZR) została dokonana w sposób nieuprawniony , nie podlega natomiast ocenie czy też kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.