Ts 89/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 października 2020 r. Pozycja 298 POSTANOWIENIE z dnia 14 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 89/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawn ym skargi konstytucyjnej P.T. w sprawie zgodności: 1 ) art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2018 r. poz. 618 , ze zm. ) w całości, „ tj. w zakresie, w jakim jest on normą blankieto- wą odsyłającą do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogo- wym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 , ze zm. ) oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, tj. w zakresie przyjętego rozwiązania normatywnego (modelu nor - ma tywnego – normy blankietowej)” z art. 42 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1, 2 i 3 oraz w zw iązku z 2 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej; 2 ) art. 97 ustawy – Kodeks wykroczeń „ w części, w której, odsyłając do [ ustawy – Prawo o ruchu drogowym ] i przepisów wykonawczych , tj. zwłaszcza [r] ozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administr acji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 132, poz. 841 , ze zm. ) i § 16 ust. 3 [ tego r ozporządzenia ] , pozbawia prawa do obrony na etapie toku postępowania policyjnego poprzez uniem ożl iwienie zbierania dowodów w przyszłej sprawie o wykroczenie oraz pozbawia prawa do swo- body wypowiedzi i zbierania materiałów prasowych przez dziennikarza , kon- trolującego działania po licji ” z art. 42 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 45 ust. 1 oraz w związku z art. 54 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 1, 2 i 3 w związku z 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 maja 2018 r. (data nadania) , P.T. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata z wyboru , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. OTK ZU B/2020 Ts 89/18 poz. 298 2 1. Sąd Rejonowy w K. Wydział II Karny wyrokiem z 12 września 2017 r. (sygn. akt […] ) uznał skarżącego za winnego popełnienia wykroczeń z art. 92a i art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń ( Dz.U. z 2015 r. poz. 1094 , obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 821 , ze zm.; dalej: k.w.). Za wykroczenia te – na podstawie art. 92a w związku z art. 9 § 1 k.w. – sąd wymierzył skarżącemu karę grzywny w wysokości 500 (pięćset) złotych. Sąd Okręgow y w P. XVII Wydział Karny - Odwoławczy wyrokiem z 29 stycznia 2018 r. (sygn. akt […] ) – wskutek wniesienia apelacji od wymienionego wyżej wyroku Sądu Rejonowego – zmienił zaskarżony wyrok, uniewinniając skarżącego od popełnienia wykro- czenia z art. 92a k.w. Jednocześnie uznał skarżącego za winnego popełnieni a wykroczenia z ar t. 97 k.w. i orzekł karę nagany. Wyrok ten został wskazany w skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie. 2. Skarżący, wnosząc do Trybunału Konstytucyjnego skargę konstytucyjną, wystąpił o stwierdzenie, że art. 97 k . w . jest niezgodny z art. 42 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1, 2 i 3 oraz w związku z art. 2 Konstytucji. Wystąpił również o roz- patrzenie kwestii , że art. 97 k . w . w zakresie , w jakim odsyła do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.) i do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ru- chu drogowego (Dz. U. Nr 132, poz. 841, ze zm.) oraz „ nakazuje stosować się do pol eceń policjanta i zakazuje wysiadać z kontrolowanego pojazdu bez zezwolenia kontrolującego, co pozbawia prawa do obrony w zakresie gromadzenia korzystnych dowodów oraz prowadzi do naruszenia wolności ekspresji i tworzenia materiałów zawierających informacj e o zdarzeniu, w tym materiałów dziennikarskich ” , jest niezgodny z art. 42 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 45 ust. 1 oraz w związku z art. 54 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 2 Konstytucji . 3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Ko nstytucyjnego z 16 października 2019 r. skar- żący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej poprzez m.in. precyzyjne określenie, jakie jego wolności i prawa, wyrażone w przepisach Konstytucji wskazanych w petitum skargi, zostały na ruszone przez zakwestionowany przepis oraz okre- ślenie sposobu ich naruszenia. W odpowiedzi na zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego, skarżący w pi- śmie procesowym z 4 listopada 2019 r. ( data nadania) wyjaśnił, że: w zakresie punktu I skargi konstytucyjnej chodzi o prawa wynikające z art. 42 Konstytucji , czyli „prawo człowieka do obrony; zasada nullum crimen sine lege, jako prawo samoistne do wiedzy co jest karane w państwie prawa, jak też w zakresie tej zasady, bez której realizacji nie spos ób mówić o obronie i zasada domniemania niewinności, w ramach którego k orzysta się z obrony oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji (…) , tj. prawo człowieka do rzetelneg o procesu i prawo człowieka do sądu ”. W zakresie punktu II skargi chodzi natomiast o art. 42 Ko nstytucji „ więc prawo człowieka do obrony, zasada nullum crimen sine lege, jako prawo samoistne, do wiedzy o tym, co jest karane w państwie prawa, jak też w zakresie tej zasady, bez której realizacji nie sposób mówić o obronie i zasada domniemania niewinno ści, w ramach którego korzysta się z obrony także na miejscu faktycznego zatrzymania oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji (…) , tj. prawo człowieka do rzetelnego procesu i prawo człowieka do sądu oraz art. 54 ust. 1 i 2 Kon- stytucji (…) , w zakresie zabronienia dz iennikarzowi zbierania materiałów prasowych, co sta- nowi formę cenzury”. OTK ZU B/2020 Ts 89/18 poz. 298 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyj nym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez praw o wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. Skargę konstytucyjną sporządził i wniósł adwokat. Do skargi załączono odpowiednie pełnomocnictwo. Został spełniony warunek, o którym mowa w art. 44 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK. 3. Skarżący wyczerpał przysługującą drogę prawną, o której stanowi art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p. TK. Wyrok Sądu Okręgowego w P. Wydział XVII Karny - Odwoławczy z 29 stycznia 2018 r. (sygn. akt […] ) jest prawomocny i nie przysługuje od niego żaden zwykły środek zaskarżenia. 4. Dochowany został również trzymiesięczny termin do wniesienia skar gi konsty - tucyjnej, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. W yrok Sądu Okręgowego w P. z 29 stycznia 2018 r. doręczono skarżącemu 23 lutego 2018 r., skarga konstytucyjna została zaś wniesiona 23 maja 2018 r. Braki formalne zostały usunięte prawidłowo w przepisanym terminie. 5. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej mogą być tylko przepisy ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których w sprawie skarżącego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawac h albo o obowią zkach skarżącego określonych w Konstytucji. Doprecyzowanie przepisu Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, który zobowiązuje skar - żącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podsta wie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do które - go skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Zgodnie z art. 53 us t. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK skarżący musi wskazać, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone. W niniejszej skardze jako przedmiot kontroli wskazano art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2018 r. poz. 618; ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 821, ze zm.; dalej: k.w.), który stanowił podstawę wyroku wydanego po rozpatrzeniu apelacji skarżącego. Podany przepis jest tożsamy z przedmiotem kontroli wymienionym w pu nkcie drugim wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 września 2015 r., sygn. K 3/13 ( OTK ZU nr 8 / A/2015, poz. 125 ) wydanego po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Generalne- go z 12 lutego 2013 r., który wystąpił o zbadanie zgodności m.in. art. 97 k.w. z art. 42 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny uznał, że wymieniony przepis jest zgodny z podanymi konstytucyjnymi wzorcami kontroli. Skarżący w rozpozna wanej skardze konstytucyjnej, oprócz art. 2 i art. 42 ust. 1 Kon - stytucji, które były wzorcami kontroli w sprawie o sygn. K 3/13, wskazał także inne wzorce kontroli zgodności z Konstytucją zaskarżonego przepisu. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucy jnego wyrażonym w postanowieniu z 3 października 2001 r., sygn. SK 3/01 ( OTK ZU nr 7/2001, poz. 218), wskazanie w danej sprawie nowych wzorców kontroli może mieć znaczenie w przypadku, gdy w uprzednio roz- poznanej przez Trybunał Konstytucyjny sprawie orzeczona została zgodność z Konstytucją OTK ZU B/2020 Ts 89/18 poz. 298 4 kwestionowanego przepisu. Podana sytuacja nie wyklucza więc możliwości ponownego zba- dania zgodności z Konsty tucją określonego przepisu. 6. W skardze konstytucyjnej skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p. TK), określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK). P rawidłowo wskazał, które przysługujące mu konstytucyjne prawa oraz wolności i w jaki sposób zostały – jego zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadnił sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). Biorąc powyższe pod uwagę Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił, jak w sentencji.