Ts 97/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 kwietnia 2021 r. Pozycja 74 POSTANOWIENIE z dnia 2 lutego 20 2 1 r. Sygn. akt Ts 97/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej [ … ] Sp. z o.o. z siedzibą w K . o zbadanie zgodności : art. 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywil- nych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 , ze zm.) , w brzmieniu obowiązującym do 21 sier pnia 2019 r., tj. wejścia w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowan ia cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469) , w zakresie, w jakim „nakłada na osoby prawne ubiegające się o zwolnienie od kosztów sądowych, obowiązek wykazania możliwości finanso- wych wspólników lub akcjonariuszy, w tym możliwości uzyskania od nich kwot koniecznych do pokrycia kosztów toczącego się postępowania ”, z art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: n ada ć dalsz y bieg skardze konstytucyjnej . UZ A SA D N I ENI E 1. W skardze konstytucyjnej, wnies ionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 3 czerwca 20 20 r. (data nadania), spółka [ … ] Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąc a ) – reprezento- wan a przez p ełnomocnik a z wyboru – wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle następują- cego stanu faktycznego: Nakaze m zapłaty z 17 września 2013 r. Sąd Okręgowy w W. nakazał skarżącej zapła- cić na rzecz strony powodowej kwotę 378 081,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 15 czer wca 2013 r. do dnia zapłaty, a także koszty postępowania (w tym koszty zastępstwa prawnego) . Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej Sąd ten w wyroku z 20 grudnia 2018 r. (sygn. akt […] ) orzekł analogicznie jak w nakazie zapłaty. Od wyroku z 20 grudnia 2018 r. skarżąca wniosła apelację wraz z wnioskiem o zwol- nienie jej z obowiązku uiszczenia opłaty od ap elacji w wysokości 18 905 zł . Do wniosku zo- stał załączony bilans skarżącej za 2019 r. oraz wyciąg z jej rachunku bankowego. Postanowieniem z 31 maja 2019 r. (sygn. akt […] ) referendarz sądowy w Sądzie Okręg owym w W. oddalił wniosek skarżącej . W jego ocenie „przedstawione przez wniosko- dawczynię [skarżącą] dokumen t y nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia zwol- OTK ZU B/202 1 Ts 97/20 poz. 74 2 nienia od kosztów sądowych, gdyż obrazują jedynie wycinek sytuacji majątkowo - finansowej strony, co uniemożliwiło referendarzowi sądowemu ocen ę, w jakim zakresie pozwana [skar- żąca] jest w stanie ponosić koszty sądowe w sprawie ”, a także „ nie należało tracić z pola wi- dzenia faktu, że pr z y ocenie zdolności spółki w ponoszeniu kosztów sądowych pod uwagę brane są nie tylko właściwości spółki, ale ta k ż e możliwości finansowe jej wspólników lub akcjonariuszy, w tym możliwości uzyskania przez nich kwot koniecznych do pokrycia kosz- tów toczącego się postępowania ” . Na powyższe orzeczenie skarżąca wniosła skargę , po której rozpoznaniu Sąd Okręgo- wy w W . , post anowieniem z 5 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […] ) , utrzymał w mocy postano- wienie referendarza sądowego. Zdaniem Sądu „referendarz sądowy zasadnie uznał, iż pozwa- na [skarżąca] nie spełnia warunków do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, a argu- mentacja za warta w uzasadnieniu skargi nie podważyła skutecznie stanowiska referendarza sądowego. Treść skargi na orzeczenie referendarza sądowego stanowi jedynie polemikę z argumentacją zaprezentowaną w zaskarżonym orzeczeniu, które zostało wydane bez naru- szenia prz episu art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych”. 2. Zdaniem skarżące j art. 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 21 sierpnia 2019 r., tj. wejścia w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Ko- deks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469) , narusza wy- wodzoną z art. 7 Konstytucji zasadę praworządności oraz kons tytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej) . 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 lipca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżące j 19 sierpnia 2020 r.) skarżąc a – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – został a wezwan a do usunięcia brak ów formaln ych skargi konstytucyjnej przez : – przesłanie pełnomocnictwa szczególnego wraz z czterema kopiami; – udok umentowanie daty doręczenia wskazanego w skardze ostatecznego orzeczenia; – dołączenie poświadczonych za zgodność z oryginałami wszystkich załączników skargi; – poinformowanie, czy od ostatecznego orzeczenia wniesiono nadzwyczajny środek zaskarżenia . W pi ś mie procesowym, wniesionym do Trybunału 24 sierpnia 2020 r. (data nadania), s karżąc a wykonał a powyższe zarządzeni e . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępo wania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmio tem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 21 sierpnia 2019 r., tj. wejścia w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469) . Przepis ten m i a ł wówczas następujące brzmienie: OTK ZU B/202 1 Ts 97/20 poz. 74 3 „ Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędą cej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie ”. Przytoczony wyżej przepis został zakwestionowany w zakresie, w jakim „nakłada na osoby prawne ubiegające się o zwolnienie od kos ztów sądowych, obowiązek wykazania moż- liwości finansowych wspólników lub akcjonariuszy, w tym możliwości uzyskania od nich kwot koniecznych do pokrycia kosztów toczącego się postępowania” . Jako wzorce kontroli skarżąc a powołał a zaś art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna powinna zostać przeka- zana do rozpoznania merytorycznego, gdyż została sporządzona w imieniu skarżącej przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), zaś skarżąca: – wyczerpała przysłu gującą jej drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ po- stanowienie Sądu Okręgowego w W. z 5 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […] ) jest prawomocne i niezaskarżalne; – prawidłowo określiła przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał a, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiła uzasadnienie sformułowanych przez ni ą zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). W tym stanie rzeczy – na pods tawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało postanowić jak w sentencji.