SK 11/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 13 grudnia 2021 r. Pozycja 65 POSTANOWIENIE z dnia 25 listopada 2021 r. Sygn. akt SK 11/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Stanisław Piotrowicz Bartłomiej Sochański Rafał Wojciechowski Jarosław Wyremba k – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r., skargi konstytucyjnej Fundacji [ … ] z siedzibą w W. o zbadanie zgodności: art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, ze zm.), w brzmieniu zmienionym przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych spe- cjalnego przeznaczenia żywien iowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696, ze zm.), z art. 20 i art. 22 oraz art. 20 i art. 22 w związku z art. 54 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 15 stycznia 2016 r. s karżąca przedstawiła następujący stan faktyczny: D ecyzją z 7 wr ześnia 2012 r. Wojewódzk i Inspektor Farmaceutyczny stwierdził naru- szenie przez skarżącą zakazu reklamy aptek, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 200 1 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, ze zm.; dalej: prawo farmaceutyczne), oraz nałożył na skarżącą, w oparciu o art. 129b prawa farmaceutycz- nego , karę pieniężną w wysokości 4000 zł. Dnia 20 września 2012 r. skarżąc a w niosła odwo- łanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który decyzją z 2 listopada 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją z 2 stycz nia 2013 r. Wojewódzki Inspektor Farma- OTK ZU A/2021 SK 11/16 poz. 65 2 ceutyczny ponownie stw ierdził naruszenie przez skarżącą z akazu rekl amy aptek oraz nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 8000 zł. Działaniem, które naruszyło określony w art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego zakaz reklamy aptek, było cykliczne kolportowanie na terenie miasta oraz na stronie internetowej sieci marketów gazetek reklamowych, zawiera- jących ofertę programu pomocy fi nansowej przy zakupie leków i suplementów diety, reali- zowanego przez skarżącą. Skarżąca wniosła odwoła ni e od tej decyzji do Głównego Inspekto- ra Farmaceutycznego, który decyzją z 20 czerwca 2 013 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego do Wojewódzkiego Sądu Admin istracyjnego w Warszawie, który 6 marca 2014 r. oddalił skargę. Kolejnym krokiem skarżącej było złożenie skargi ka sacyjnej do Naczelnego Sądu Admi ni- stracyjnego, który wyrokiem z 4 września 2015 r. oddalił skargę. Wyrok NSA został doręczo- ny skarżącej 16 paź dziernika 2015 r. S karżąca z akwestionowała art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego, w brzmieniu zmienionym przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maj a 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów m edycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696, ze zm.; dalej: ustawa o refundacji leków), zgodnie z którym zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz i ch działalności, przy czym reklamą w rozumieniu tego przepisu nie jest informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu apteczne- go. Zdaniem skarżącej, funkcjonujący w obecnym kształcie zakaz reklamy aptek nie sp eł- nia wymogów w zakresie proporcj onalności ograniczenia do założonego celu i w konsekwen- cji pozostaje niezgodny z art. 20 i art. 22 Konstytucji oraz – skrajn ie ograniczając możliwość informowania o działalności apteki lub działaniach odnoszących się do działalności apteki (np. dop łatach d o cen leków) – z art. 20 i art. 22 w związku z art. 54 ust. 1 Konstytucji. Tak szeroki zakaz reklamy aptek ni e ma, według skarżącej, obiekt ywnego uzasadnienia w ko- ni eczności ochrony ważnego interesu publicznego, a jednocześ nie wywiera szereg negatyw- nych sk utków, ograniczając zdrową konkurencję, utrudniając aptekom normalne konkurowa- nie z placówkami obrotu pozaaptecznego, ograni czając możliwość skutecznego realizowania przez apteki z adań z zakresu ochrony zdrowia i utrudniając pacjentom możliwość uzy skania informacji o ofercie poszczególnych placówek aptecznych i wybór oferty dla nich najkorzyst- niejszej, jak równie ż uniemożliwiając prowadzenie inicjatyw – również przez podmioty nie- będące aptekami – wspierając ych działania aptek czy służąc ych pacjentom. Sk arżą ca wskaza- ła na skrajną niespójność pomiędzy regulacjami dotycząc ymi reklamy produktów leczniczych i sprzedaży leków dostępny ch bez recepty (dalej: OTC) poza aptekami a regulacją ustanawia- jącą całkowity zakaz reklamy aptek, która powoduje, że zakaz reklamy wynikający z art. 94a ust. 1 p rawa farmaceutycznego nie tylko nie chroni wartości w postaci zdrowia p ublicznego, ale stwarza dla tej wartości realne zagrożenia . Skarżąca wskazała, że konstruk cja art. 94a ust. 1 prawa farmac eutycznego skłania do maksymalnie szerokiej wykładni tego przepisu . Wskazanie, że z zakresu reklamy wyłączone jest tylko informowanie o godzinach pracy i lokalizacji apteki, prowadzi do wniosku, iż za zabronione należy uznać wszystko, co nie stanowi tej in formacji. Skarżąca wskazała, ż e w praktyce stosowana jest taka właśnie interpretacja zakwestionowanego przez nią przepisu. Za reklamę apteki uznawane jest ka żde działanie, którego celem jest osiągnięcie wzrostu sprzedaży lub które przez odbiorcę może zostać odebrane jako zachęta d o nabycia towaru w aptece. Skarżąca zilustrowała to przykładem, w którym za reklamę apteki został uznany wspó łudział w organizacji k onkursu propagującego zdrowy styl życia, poprzez przyjęcie, że jego celem było wywołanie pozytywnych skojarzeń i zainteresow ania apt eką (p or. wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2637/14). Zdaniem skarżącej, nietrudno zauważyć, że p ozytywne skojar zenia z apteką będą budzić również takie działania, jak np. możliwość skorzystania w aptece z dodatko wych usł ug (pomi ar ciśnien ia, konsultacje OTK ZU A/2021 SK 11/16 poz. 65 3 medyczne, badania profilaktyczne) czy też np. wprowadzenie ułatwień dla osó b niepeł no- sprawnych czy umożliwienie płacenia kartą. Skarżąca postawiła pytanie, jak powiązać ten szeroki zakaz reklamy z ochroną dobra pacjentów, wskazywa ną jako cel zaskarżonej regula- cji. Skarżąca wskazała, że celem wprowadzenia całkowitego zakazu reklam y aptek jest ochrona zd rowia publicznego przez zapobieżen ie zjawisku nadmiernej konsumpcji leków. Przyznała, że ograniczenie swobody działalności g ospodarc zej w celu ochrony wartości, jaką jest zdrowie, uznać należy za jak najbardziej dopuszczalne. Wartość w postaci ochrony zdro- wia ludzkiego należy postawić wyżej niż wolność działalności gospodarczej. Jednocześnie, jak podkre śliła skarżąca, respektow ana b yć mus i zasada proporcjonalności, wymagając a zba- dania, czy kwestionowana norma spełnia wymagania przydatności, k onieczno ści i p roporcjo- nalności w ścisłym tego słowa znaczeniu. Zdaniem skarżącej , badanie to daje w rozpatrywanym wypadku wynik negatywny. Od nośn ie d o kwestii przydatności zakwestionowa nej regulacji do realizacji zakłada- nego celu, skarżąca wskazała na ni espój ność całko witego zakazu reklamy aptek z przepisami dopuszczającymi reklamę produktów leczniczych, sprzedaż leków dostępnych bez recept y w placówkach pozaaptecznych oraz reklamę innych niż apteki placówek mogących sprzeda- wać OTC. Sk arżąca wskazała, że to reklama produktów leczniczych jest be zpośrednio nakie- rowana na zwiększenie konsumpcji leków i pozostaje sprzeczna z wartością w postaci ochro- ny zdrowia ludzkiego. Reklama taka jest jednak generalnie dozwolona. Tymczasem, zdaniem skar żącej, reklama aptek i niesie ze sob ą potencjalnie mniejsze zagrożenie zdrowia publiczne- go niż reklama produktów leczniczych. Reklama p roduktu leczniczego jest bowiem nakiero- wana bezpośrednio n a zwiększenie jego sprzedaży, zaś w wypadku reklamy apteki ma to cha- rakter pośredni. Celem reklamy produktu leczniczeg o jest jego sprzedaż. Celem reklamy ap- teki jest zachęcenie pacjenta do skorzystania z jej usług. Usługi ś wiadczon e przez aptekę to m.in. sprzedaż produktów leczniczych przy zapewnieniu profesjonal nego doradztwa i pod nadzorem wykwalifikowanego personelu. U miejscawiając apteki w sytuacji rynkowej znacz- nie mniej korzystnej niż pozaapteczne placówki sprzedaży leków, ustawodawca, najpewniej w s posób niezamierzony, osiągnął paradoksalny skutek w postaci wspierania zjawiska naby- wania leków w pl acówkach innych niż apteki. Zdaniem skarżącej , zakaz reklamy aptek jest zatem nie tylko nieefektywn y w perspektywie zakładan ego prze z ustawodawcę celu w post aci ochrony zdrowia publicznego, ale może być wręcz z tym ce lem sprzeczny. W ocenie skarżącej , nie sposób uznać za racjonalną sytuacji, gdy ustawodawca zezwa- la na stosunkowo szeroką reklamę leków i ich sprzedaż przez superm arkety i jednocześnie wprowadza ur egulowanie utrudniające aptekom konkurowanie – w zakresie sp rzedaży OTC – z placówkami pozaaptecznymi. Skarżąca posłużyła się przykładem osób starszych, które w celu porównania cen leków obowiązujących w różnych aptek ach m uszą osobiście udać się do k ażdej z nich. Brak możliwości łatwiejszego uzyskania informa cji o cenach leków w apte- kach trudno uznać za pozostający w interesie pacjentów. Skarżąc a podkreśliła również, że zakaz reklamy nie dotyczy tyl ko produktów leczni- czych, ale też całej działalności apteki, w tym sprzedaży suplementów diety, kosmetyków i środ ków higienicznych – w tym zakresie zakazu reklamy nie sposób uzasadnić potrzebą ochrony zdrowia publicznego i zmniejszenia konsumpcji leków; tym bardziej trudno pr zyjąć , iż śro dek taki jest koniec zny i proporcjonalny. Produkty te mogą być swobodnie reklamo wa- ne i sprzedawane w innych n iż apteki placó wkach handlowych , które również mogą się swo- bodnie reklamować. Zakazanie aptece stosowania reklamy informującej, że pro dukty te są w tej apt ece dostępne, nie daje się uzasadnić jakimkolwiek interesem społecznym. Skarżąc a argumentowała, że apteki mogą prowadzić działania służące profilaktyce i ochronie zdrowia, jak pomiar ciśnienia, dermokonsultacje itp. Prowadzenie takich działań nie tylko nie narusza inte resu publicznego, ale leży w tym interesie. Tymczasem apteka nie OTK ZU A/2021 SK 11/16 poz. 65 4 ma prawa poinformować, ż e oferuje tego rodzaju usługi. Za reklamę jest bowiem uznane każ- de działanie, które może być odczytane jako zachę ta do skorzystania z usłu g apteki. Niemo ż- liwe jest, zdaniem skarżącej, wskazać, w jaki sposób informacja o możliwości skorzystania np. z dermokonsultacji miałaby zagrażać wartości w postaci zdrowia publicznego i prowadzić d o nadmiernej konsumpcji leków. Według skarżącej, z akwestionowanej regulacji nie można uznać za racjonalną, a tym bardziej uzasadnioną i konieczną. 2. Pismem z 6 lipca 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich nie zgłosił udziału w po- stępowaniu . 3. Prokurator Generaln y, w piśmie z 6 września 2016 r. , wyraził pogląd, że art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego jest zgodny z art. 20, art. 22 i art. 54 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem Prokuratora Generalnego, przedsiębiorca decydujący się na prowadzenie ap- teki ma świadomość działania na rynku regulowanym, na którym istniej e szereg przepisów ograniczających s wobo dę gospodarczą. Występują c o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki, przedsiębiorca musi godzić się na respektowanie nałożonych prawem farmaceutycz- nym rygorów. W taki m kontekście należy – w ocenie Prokuratora Generalnego – do konać oceny proporcjonalno ści wynikających z zaskarżonego przepisu ograniczeń konstytucyjnych praw i wolności. Prokurator Generalny uznał, że oceny przydatności przepisu należy dokonywać na podstawie zdefiniowania celów aktu w chwili jego uchwalania, a nie w kontekście rzeczyw i- stych efektów wprowadzonych rozwiązań. Warunku przydatności nie spełniają tylko takie prz episy, które utrudniają osiągnięcie celów lub nie wykazują żadnego związku z ty mi cela- mi. Prokurator Generalny przyjął, że in abstracto zakaz rek lamy aptek jawi się j ako przydatny do osiągnięcia założonego celu, którym jest ograniczenie spożycia leków, a w konsekwencji – uzyskanie określonych efektów w zakresie ochrony zdrowia. Ustawodawca stosuje tego ro- dzaju rozwiązania w odniesieniu do niektórych towarów i usług, cz ego w yrazem są ograni- czenia prowadzenia reklamy alkoholu, wyrobów tytoniowych czy prowadzenia gier hazardo- wych i zakładów, będące limitacją swobody działalności gospodarczej oraz wolności wynika- jących z art. 54 ust. 1 Konstytucji. Osądu powyższego nie zmie nia fakt dopuszczenia przez usta wodawcę do reglamentowanej reklamy produktów leczniczych oraz reklamy OTC i in- nych niż apteki podmiotów mogących takie leki sprzedawać. Okoliczność ta może wpływać na zmniejszenie oddziaływan ia zakazu reklamy aptek na ograniczeni e spożycia leków, ale nie pozbawia całkowicie tego zakazu waloru przydatności i skuteczności. Prokurator Generalny podniósł dalej, że ustawodawca, chroniąc – pozost ającą w ści- słym związku z godnością człowieka, która stanowi źródło wolności i praw jed nostki – war- tość, jaką jest zdrowie publiczne, ma szczególną legitymację do dokonywania ingerencji w wolność działalności gospodarczej. Dlatego – po przyjęciu założenia, ż e państwo nie po- winno wspierać, lecz ma ograniczać działanie polegające na nakłaniani u konsumentów do korzystania z usług aptek, którego to nakłaniania efektem może być nadmie rna konsumpcja leków – ustawodawca, korzystając z przysługującej mu swobody, był uprawniony do uznania, że wprowadzenie zakazu reklamy a ptek jest środkiem niezbędnym dla z apewnienia właści- wego poziomu ochrony zdrowia. Co więcej, zdaniem Prokuratora General nego, zakaz usta- nowiono z zachowaniem proporcjonalności sensu stricto . W edług P rokuratora Generalnego, dla takiej oceny znaczenie ma to , że apteki są placówkami ochrony zdrowia publicznego, któ- rych głównym celem nie powinna być maksymalizacja zysku. Pon adto ustawodawca nie wy- kluczył bezwzględnie dopuszczalności informowania o działalności aptek. Nie jest zakazane informowanie o ich lokalizacji i godzinach pracy. Klienci mog ą również dowiedzieć się w każdej aptece o dostępności konkretnych artykułów i ic h cenach. Nie jest natomiast dozwo- lone stosowanie reklam, które nie ma ją w głównej mierze funkcji informacyjnej, lecz nakła- OTK ZU A/2021 SK 11/16 poz. 65 5 niają do nabycia oferowany ch artykułów. Według Prokuratora Generalnego, zalety badanej regulacji przeważają nad jej wadami. Brak możliwości reklamy apteki nie stanowi nadmier- nego ciężaru nałożonego na przedsiębiorców . Zakaz ten kierowany jest do wszystkich przed- si ębiorców, nie preferuje żadnych podmiot ów i nie narusza zasad równej konkurencji. W ocenie Prokuratora Generalnego, ocen a zgodności zaskarżonego przepisu z art. 54 ust. 1 Konstytucji jest identyczna z oceną jego zgodności z art. 20 i art. 22 Konstytucji i opie- ra się na tych samych argumentach. Zdaniem Prokuratora Generaln ego, istnieją podstawy do przyjęcia, ż e zakaz reklamy aptek nie stanowi środka nieefektywnego, nieproporcjonalnego ani też uciążliwego w sto pniu większym niż jest to niezbędne do osiągnięcia założonego przez ustawodawcę legitymowane- go konstytucyjnie celu związanego z zapewnieniem właściwego poziomu ochron y zdrowia. 4 . Sejm, w piśmie z 9 listopada 2017 r. , wniósł o stwierdzenie, że art. 94a us t. 1 prawa farmaceutycznego , w brzmieniu nadanym przez art. 60 pkt 7 ustawy o refundacji lek ów , jest zgodny z art. 20, art. 22 oraz z art. 54 ust. 1 Konstytucji . Sejm wyraził pogląd, że wprowadzenie zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich dział alności powinno być postrzegane jako legitymowane kon ieczności ą za gwaran- towania ochrony zdro wia ludzkiego, mieszczącej się w kategorii „ważnego interesu pu- blicznego”, o którym mowa w art. 22 Konstytucji. W ocenie Sejmu , spełnia ono kryterium przydatności, umożliwia bowiem realizację celów zakładanych przez us tawodawc ę , d o któ- rych należy zaliczyć m.in. ochronę zdrowia, a naw et ochronę życia poprzez ograniczenie spożycia leków. Sejm nie ma wątpliwości, że reklama jest narzędziem o charakterze per- swazyjnym, kt óre może wpływać n a zachowania konsumenta w postaci wz możonego zai n- teresowania ofer owanymi n a rynku usługami lub produkt ami. Podstawowym celem aptek oraz punktów aptecznych jest dążenie do maksymalizacji popytu na określony produkt ofe- rowany w tych placówk ach , a docelowo na zwiększenie dochodów ze sprzedaży p roduktów lec zniczych. Konsekw encją teg o stanu rzeczy jest, zdaniem Sejmu, nadmierna konsumpcja produktów leczniczych, niejednokrotnie oddziałujących negatywnie na stan zdrowia pacjen- tów. Sejm zwrócił te ż uwagę, że zakaz reklamy komercyjnej wynikającej z art. 94a u st. 1 p rawa farmace utycznego, biorąc pod uwagę powszechn y dostęp do aptek i punktów aptecz- nych, nie utrudnia nadmiern ie dostęp u do nich, a zatem osoby zainteresowane mogą swo- bodn ie korzystać z o ferowanych przez te podmi oty usług. Zdaniem Sejmu, zak az rekla my a ptek i punktów aptecznych jest niezbędny dla realizacji zakładanego przez ustawodawcę celu, w tym sensie, że nie istnieje inny, mniej restrykcyjny środek, który pozwalałby na osiągnięcie teg o samego skutku. Zakaz te n wpisuje się w cały mechaniz m obrotu lek ami, umożliwiający realiz a cję konstytucyjnych standardów, w tym zwłaszcza ochrony zdrowia i życia oraz ochrony konsumentów prze d działaniami zagrażającymi ich zdrowiu. Sejm pod- kreślił, że us tawodawca wyłączył spod z akazu informacje o lokalizacj i i godz inac h pracy apteki lub punktu aptecznego, czym wypełnia tzw. kryterium konieczności, o którym mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji, a więc standardy dotyczące ograniczania praw i wolności. Sejm wsk azał, że zakaz dotyczy ws zystkich podmiotów prowadzący ch dział alno ść gospodarczą w zakresie sprzedaży leków i nie stanowi nadmiernego ciężaru nałożonego na przedsiębior- ców prowadzących apteki, którzy mogą, poprzez stosowanie ofert cenowych, wpływać na pozi om zainteresowania propon owanymi przez nich produktami i usług ami, a w ten sposób dążyć do z większenia swoich zysków. Zdaniem Sejmu , zakaz z art. 94a ust. 1 p rawa farma- ceutycznego wpisuje się w działania państwa zmierzające do korygowania praw rynku ce- lem zaspokojenia okreś lonych potrzeb społecznych, które by łyby nie możl iwe do realizacji przy za ł ożeniu swobodnego funkcjonowania praw rynkowych. Do takich potrzeb należy, zdaniem Sejmu, w szczególności optymalizacja działań państwa w kierunku zagwarantowa- nia s zczególnej ochrony zdrowi a i ochrony konsumentów przed działan iami zagrażającymi OTK ZU A/2021 SK 11/16 poz. 65 6 ich zdrowi u poprzez mechanizm reklamowania aptek. Dlatego – skonkludował Sejm – przy- jęty mechanizm prawny wypełnia tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto . W ocenie Sej mu, wskazany w skardze ko nstytucyjnej art. 94a ust. 1 p rawa fa rmac eu- tycznego jest również z g odny z art. 54 ust. 1 Konstytucji, dotyczącym wolności rozpo- wszechniania informacji związanych z działalnością gospodarczą podmiotów prowadzących apteki , jest bowie m zgodny z dopuszczalnym ograniczeniem praw i wolności, o któr ym m owa w art. 31 ust. 3 Kons t ytucji . Sejm przyjął, że zakaz ten skutecznie umożliwia ograniczenie perswazyjnego wpływu reklamy na decyzję konsumentów. II Trybunał Konst ytucyjn y zważył , co nas tępuje: 1. 3 stycznia 2017 r. weszła w życie (z wyjątkiem kilku p rzepisów, któryc h wejście w życie zostało określone odmien nie) ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie pos tępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK lub ustawa o organizacji TK). Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074; ze zm.) do pos tępowań przed Trybunałem Konstytucyj- nym ws zczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o organizacji TK stosuje się przepisy tej ustawy. W związku z powyższym do postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną z 15 stycznia 2016 r. zastosowanie maj ą przepisy ustawy o organizacji TK. 2. Na podstawie danych wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego, Trybunał Konstytucyjny ustalił, co następuje : S karżąca Funda cja 29 listopada 2019 r. zo stała wykreślona z Krajowego Rejestru S ą- dowego. Wykre ślenie z KRS uprawomocniło się 17 grudnia 20 19 r. Utrata podmiotowości prawnej przez skarżącą Fundację przesądziła o tym, że wydanie orzeczenia stało się zbędne z uwagi na ustalony przez ustrojodawcę kształt konstrukcyjny skargi konstytucyjn ej, stanowiące j instrument ochrony praw i wolności podmiotu legitymują- cego się podmiotowością prawną i zdolnością skargową (a więc podmiotu istnie jącego). Wskazana okoliczność implikowała konieczność umorzenia postępowania na podsta- wie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Z uwagi na powyższe, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.