Ts 92/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 marca 2023 r. Pozycja 69 POSTANOWIENIE z dnia 17 czerwca 2020 r. Sygn. akt Ts 92/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański − przewodniczący Michał Warciński – sprawozdawca Justyn Piskorski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na posta nowienie Trybunału Konstytu- c yjnego z 18 czerwca 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K . H . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE We wniesionej do Trybunału Konstytucyjne go 25 kwietnia 2017 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej K . H . (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 77 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r – Praw o o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133, ze zm.) w zakresie, w jakim: 1) nie przewidu je możliwości wniesienia środka zaskarżenia od decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania sędziego z delegacji do innego sądu; 2) nie wskazuje przesłanek, jakimi powinien kierować się Minister Sprawiedliwości odwołując sędziego z delegacji; 3 ) nie przewiduje okresu tzw. uprzedzenia o zamiarze podjęcia decyzji w przedmiocie odwołania sędziego z delegacji; 4) umożliwia Ministrowi Sprawiedliwości podjęcie decyzji o odwołaniu sędziego z delegacji be z dokonania analizy istnienia dalszych przesłanek ( powodów ), dla których sędzia ten został delegowany do innego sądu z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 oraz art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 18 czerwca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skar- dz e konstytucyjnej dalszego biegu stwierdzając, że skarżący nie wskazał ostatecznego orze- czenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, które potwierdzałoby, że droga sądowa jest wyłączona. OTK ZU B/2023 Ts 92/17 poz. 69 2 W zażaleniu na po wyższe postanowienie skarżąc y zarzucił naruszenie przez Trybunał art . 9 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 li - stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm . ), przez przyjęcie, że wyłącz nie wydanie ostatecznego orzeczenia przez sąd lub organ administracji publicznej jest warunkiem sine qua non zainicjowania kontroli przez Trybunał. Skarżący podkreśla, że wskazan i e przez niego rozstrzygnięci a, które nie jest orzeczeniem sądowym , nie może prowa dzić do wniosku o niedopuszczalnoś ci wydania merytorycznego orzeczenia przez Trybunał . Niezależnie od powyższego, zdaniem skarżącego , nie ulega wątpliwości, że w jego sprawie droga s ądowa została wyłączona. Natomiast „wymaganie wszczynania fikcyjnych post ępowań t zn . takich które w żaden sposób nie mogą prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy […] jest sprzeczne z zasad ą zaufania obywatel a do państwa oraz zasad ą praworządności wy rażającą się w możliwości poddania osądowi/rozstrzygnięcia sądu naruszeni a przez to państwo praw i wolności obywatelskich”. Abstrakcyjny charakter skargi nie tyle wyłącza możliwość nadania jej dalszego bieg u , lecz wręcz „ nakazuje zajęcie się zagadnieniem o bjętym skargą” . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cy jnego o odmowie nadania skardze konst ytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał uznaje, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze kon- stytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułow ane w zażaleniu nie zasługu- ją na uwzględnienie. 3. Na tle utrwalonego orzecznictwa (po r. wyrok z: 11 października 2016 r., sygn. SK 28/15, OTK ZU A/2016, poz. 79 oraz 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35) nie jest wystarczające wskazanie, że kwestionowane przepis y nie prze- widują drogi sądowej. Dla potwierdzenia naru szenia przysługujących skarżącemu praw lub wolności niezbędne jest uzyskanie ostatecznego orzeczenia, które będzie to potwierdzało . Wskazane przez skarżącego pism a Ministra Sprawiedliwości z 20 marca 2017 r. oraz z 27 mar ca 2017 r. nie rozstrzygał y o tym , czy skarżąc emu przysługuje środek zaskarżenia, lecz wyłącznie o odwołaniu go z delegacji. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia. OTK ZU B/2023 Ts 92/17 poz. 69 3 Zdanie odrębne Sędziego TK Justyna Piskorskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt Ts 92/17 Na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm. ; dalej: uotpTK) składam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 17 czerwca 2020 r. Nie zgadzam się z zapr ezentowanym przez większość składu orzekającego przekona- niem, jakoby w braku drogi sądowej dla możliwości wniesienia skargi kons tytucyjnej ko- nieczne było uzyskanie orzeczenia sądu potwierdzającego tę okoliczność. Celem wprowadzenia do polskiego systemu pr awnego skargi konstytucyjnej było za- pewnienie jednostce ochrony jej konstytucyjnie zagwarantowanych praw i wolności, o czym wpro st stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z treścią tego przepisu, podstawą do wnie- sienia skargi jest istnienie indywidualn ego rozstrzygnięcia, w którym sąd lub organ admini- stracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o je go obowiązkach określonych w Konstytucji. W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się poddania kontroli zgodności z Kon- stytucją art. 77 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133, ze zm.) w zakresie, w jakim: 1) nie przewiduje możliwości wniesienia środka zaskarżenia od decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmioci e odwołania sędziego z delegacji do innego sądu, 2) nie wskazuje przesłanek, jakimi powinien kierować się Minister Sprawiedliwości odwołuj ąc sędziego z delegacji, 3) nie przewiduje okresu tzw. uprzedzenia o zamiarze podjęcia decyzji w przedmiocie odwołan ia sędziego z delegacji, 4) umożliwia Ministrowi Sprawiedliwości podjęcie decyzji o odwołaniu sędziego z delegacji bez dokonania analizy i stnienia dalszych przesłanek (powodów), dla których sę- dzia ten został delegowany do innego sądu z art. 45 ust. 1 w zw iązku z art. 78 oraz art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skardze odmówiono nadania dalszego biegu z uwagi na brak wskazania ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i to pomimo wskazania, zarówno w treśc i skargi i pism wyjaśniających, jak i na etapie postępowania zażaleniowego, że decyzja Mini- stra Sprawiedliwości jest niezaskarżalna i zgodn ie z obowiązującymi przepisami nie przysłu- guje od niej żaden środek odwoławczy. W mojej ocenie, skarżący ma rację po pierwsze podnosząc, że ostateczne rozstrzy- gnięcie o prawach i obowiązkach, o których mowa w art. 79 Konstytucji, może przybrać po- stać inną niż wyrok czy postanowienie sądu oraz że decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odwołania z delegacji, nawet przy uznaniu, iż nie stanowi decyzji administra- cyjnej, może być ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu przywołanej już normy konstytu- cyjnej. Po drugie, trudno wymagać, by w każdym wypadku, w którym przepisy nie przewidu- ją drogi sądowej dla zaskarżenia rozst rzygnięcia organu, jednostka musiała występować do sądu po to jedynie, aby uzyskać rozstrzygnięcie potwierdzające taką niedopuszczalność. W prowadzanie takiego wymogu trudno uznać za racjonalne, zarówno z punktu widzenia obywatela, zmuszonego do wnoszenia ś rodka prawnego z góry skazanego na niepowodzenie, jak i wymiaru sprawiedliwości, zobligowanego wydać rozstrzygnięcie, co nawet w najprost- OTK ZU B/2023 Ts 92/17 poz. 69 4 sz ym wypadku wymaga poświęcenia czasu przez sędziego, asystenta i kilku sekretarzy – wszystko po to, aby skarżący uzysk ał potwierdzenie wynikającej z samej ustawy tezy o nieza- skarżalności decyzji Ministra Sprawiedliwości. Również wskazana przez Trybunał oko liczność braku rozstrzygnięcia o niezaskarżal- ności w treści decyzji Ministra Sprawiedliwości nie oznacza jeszcze, że koniecznie należy sprawdzić, czy dane orzeczenie nie jest zaskarżalne. Nadto zauważyć należy, że pisma k iero- wane przez sądy powszechne do s tron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocni- ków również nie zawierają pouczeń dotyczących sposobu i trybu ich zaskarżania, co nie oznacza, iż nie stosuje się do nich uregulowań właściwych dla odpowiednich proced ur. Co więcej, sama niezaskarżalnoś ć rozstrzygnięcia również nie musi być w sposób jednoznaczny wysłowiona w treści normy prawnej. Na gruncie procedur tak cywilnej, jak karnej i admini- stracyjnej, możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia jest wynikiem istnieni a regulacji zezwala- jącej na wystąpi enie z takim środkiem odwoławczym. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 2019 poz. 1460 , ze zm.; dalej: k.p.c. ) zawiera regulację pozytywną przewidująca wnoszenie apelacji (art. 367 § 1 k.p.c.), zażalenia (art. 394 k. p.c.) oraz skargi kasacyjnej (art. 398 1 k.p.c.), nie wskazuje zaś, które orzeczenia nie są za- skarżalne. Mając na uwadze przywołane powyżej okoliczności uważam, że w przedmiotowej sprawie należało nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej, co stało się przy czyną złożenia zdania odrębnego.